Khái niệm về tự kỷ

Khái niệm về tự kỷ

Với vai trò là một chuyên gia trong lĩnh vực đánh giá và can thiệp cho trẻ rối loạn phát triển, dưới đây Tôi xin đưa ra định nghĩa và phân tích toàn diện, cập nhật về tự kỷ (Autism Spectrum Disorder – ASD) ở cả góc độ lâm sàng và thực hành:

Tự kỷ là gì?

🔹 Định nghĩa theo DSM-5-TR (Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ):

Rối loạn phổ tự kỷ (ASD) là một rối loạn phát triển thần kinh bắt đầu từ giai đoạn sớm của tuổi thơ, đặc trưng bởi:

1.     Khiếm khuyết trong giao tiếp và tương tác xã hội (trong nhiều ngữ cảnh).

2.     Hành vi, sở thích hoặc hoạt động rập khuôn, lặp đi lặp lại, hoặc hạn chế.

Hai nhóm triệu chứng này phải hiện diện từ sớm trong thời kỳ phát triển, dù có thể chỉ được biểu hiện rõ ràng khi áp lực xã hội tăng lên.

📌 Hai tiêu chí chẩn đoán chính theo DSM-5-TR:

1. Khiếm khuyết trong giao tiếp và tương tác xã hội (phải có cả 3 biểu hiện):

• Thiếu đáp ứng cảm xúc – xã hội (ví dụ: không chia sẻ cảm xúc, không nhìn vào mắt, ít cử chỉ xã hội).
• Khiếm khuyết trong phát triển và duy trì mối quan hệ (khó kết bạn, không chơi tưởng tượng chung).
• Thiếu khả năng giao tiếp phi ngôn ngữ (điệu bộ, ánh mắt, nét mặt...).

2. Hành vi, sở thích, hoặc hoạt động rập khuôn và hạn chế (ít nhất 2 trong 4 biểu hiện):

• Cử chỉ, lời nói lặp đi lặp lại (vỗ tay, xoay đồ vật, lặp lời người khác).
• Gắn bó cứng nhắc với thói quen, nghi thức (khó thay đổi lịch trình).
• Sở thích hẹp với cường độ bất thường (mê tàu hỏa, chữ số…).
• Phản ứng cảm giác bất thường (quá nhạy hoặc ít nhạy với âm thanh, ánh sáng…).

🧠 Tự kỷ là một rối loạn thuộc phổ phát triển (neurodevelopmental disorder):

• Tức là không phải bệnh lý tạm thời hay do giáo dục sai.
• Trẻ tự kỷ phát triển khác biệt, không nhất thiết kém phát triển – ví dụ: có thể có trí tuệ bình thường hoặc cao, nhưng kém kỹ năng xã hội.
• “Phổ (spectrum)” nghĩa là biểu hiện rất đa dạng: từ nhẹ đến nặng, từ không nói được đến nói lưu loát nhưng thiếu hiểu biết xã hội.

📈 Phân loại mức độ hỗ trợ (theo DSM-5):

• Mức 1 – Cần hỗ trợ: Giao tiếp chậm, nhưng có thể tương tác cơ bản.
• Mức 2 – Cần hỗ trợ đáng kể: Có khó khăn rõ rệt trong tương tác và hành vi rập khuôn.
• Mức 3 – Cần hỗ trợ rất đáng kể: Thiếu tương tác chức năng, hành vi rập khuôn cản trở nghiêm trọng.

🔁 Tự kỷ thường đi kèm với:

• Chậm phát triển trí tuệ (~30–40% trẻ tự kỷ).
• Rối loạn ngôn ngữ.
• Tăng động giảm chú ý (ADHD).
• Rối loạn lo âu, trầm cảm (thường gặp ở người lớn tự kỷ).
• Động kinh (10–30%).

🧩 Tự kỷ không phải là:

Quan điểm sai lầm		Sự thật
Trẻ tự kỷ không biết yêu thương		Trẻ có cảm xúc, nhưng thể hiện khác biệt
Tự kỷ do tiêm vắc xin		Không có bằng chứng khoa học nào ủng hộ điều này
Cha mẹ nuôi dạy sai gây tự kỷ		Không đúng – đây là rối loạn phát triển bẩm sinh

---

🎯 Tóm tắt chuyên sâu cho nhà chuyên môn

Yếu tố	Nội dung
Tên rối loạn	Rối loạn phổ tự kỷ (ASD)
Phân loại	Rối loạn phát triển thần kinh
Triệu chứng chính	Giao tiếp – xã hội khiếm khuyết, hành vi rập khuôn
Nguyên nhân	Di truyền + yếu tố môi trường (chưa xác định rõ ràng 100%)
Mức độ	3 mức hỗ trợ (DSM-5)
Can thiệp	Hành vi (ABA), giáo dục cá nhân hóa, hỗ trợ gia đình, trị liệu ngôn ngữ, vận động…

Nếu bạn muốn mình hỗ trợ thêm:

• Tài liệu hướng dẫn chuẩn chẩn đoán (DSM-5, ICD-11),
• Công cụ sàng lọc/chẩn đoán như M-CHAT-R, ADOS-2, CARS,
• Tài liệu hỗ trợ truyền thông cho phụ huynh/giáo viên,

Bé của bạn thế nào?  Liệu bé có nguy cơ bị tự kỷ hay không? Bố mẹ có thể tham khảo TẠI ĐÂY

Hãy chia sẻ cho Trung Tâm An Phúc Thành biết cụ thể các biểu hiện của con. Từ đó Trung tâm sẽ có những giải pháp cần thiết cùng gia đình đồng hành trong tiến trình can thiệp, hỗ trợ cho con tái hòa nhập cộng đồng.            
Hãy liên hệ theo số Zalo: 0386.386.286 (Thầy Hòa)